หยุดเอาอนาคตของเราไปเสี่ยงพนัน: พันธมิตรเพื่อปกป้องแม่น้ำโขงเรียกร้องให้ยกเลิกเขื่อนดอนสะโฮง

poster kongในโอกาสที่คณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงจะจัดการปรึกษาหารือสาธารณะระดับภูมิภาคกรณีเขื่อนดอนสะโฮง ในวันที่ 12 ธันวาคม 2557 พันธมิตรเพื่อปกป้องแม่น้ำโขงขอเน้นย้ำข้อเรียกร้องให้ยกเลิกเขื่อนดอนสะโฮง และให้คุ้มครองแม่น้ำโขง เขื่อนดอนสะโฮงมีความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบต่อการประมงและความมั่นคงทางอาหารในภูมิภาค ซึ่งไม่อาจยอมรับได้ ทำให้อนาคตของแม่น้ำโขงและประชาชนในพื้นที่ตกอยู่ในอันตราย

เขื่อนดอนสะโฮงเสี่ยงจะทำให้เกิดผลกระทบร้ายแรงต่อพื้นที่ที่มีความโดดเด่นทางนิเวศวิทยาในแม่น้ำโขง โดยเป็นพื้นที่ทำประมงที่อุดมสมบูรณ์และมีความหลากหลายทางชีวภาพ ฮูสะโฮงซึ่งเป็นบริเวณที่จะมีการสร้างเขื่อนดอนสะโฮง เป็นหนึ่งในช่องทางหลักที่สำคัญในแม่น้ำโขงที่ปลาใช้ว่ายผ่านตลอดทั้งปี เพื่ออพยพไปมาระหว่างประเทศกัมพูชา ไทย ลาว และเวียดนาม โดยพบว่ามีปลาอย่างน้อย 100 สปีชีส์ที่ว่ายผ่านร่องน้ำแห่งนี้ การปิดกั้นฮูสะโฮงจะส่งผลกระทบที่ไม่อาจแก้ไขได้ต่อปลาอพยพ และย่อมส่งผลกระทบต่อความมั่นคงด้านอาหารและวิถีชีวิตตลอดทั่วลำน้ำโขง

การประเมินผลกระทบด้านสิ่งแวดล้อมของเขื่อนดอนสะโฮง ยังไม่สามารถให้ข้อมูลที่ใช้จัดการกับภัยคุกคามต่อการประมงระดับภูมิภาคได้ แม้ว่าโครงการนี้จะตั้งอยู่ห่างจากพรมแดนกัมพูชาไม่ถึง 2 กม. แต่กลับไม่มีการทำการประเมินผลกระทบข้ามพรมแดนอย่างเหมาะสม และไม่คำนึงถึงผลกระทบดังกล่าว

การก่อสร้างและเดินเครื่องเขื่อนดอนสะโฮงจะทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างมีนัยสำคัญต่ออุทกวิทยาของพื้นที่ ทำให้น้ำในแม่น้ำโขงที่ไหลผ่านฮูสะโฮงในช่วงฤดูแล้งเพิ่มจาก 4% เป็น 50% การเปลี่ยนแปลงเช่นนี้ย่อมส่งผลกระทบต่อน้ำตกคอนพะเพ็งที่มีชื่อเสียง และยังอาจส่งผลกระทบต่อสตึงเตร็ง ซึ่งเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำที่มีความสำคัญระหว่างประเทศ (Ramsar site) และอยู่ด้านท้ายน้ำในกัมพูชา

มาตรการลดผลกระทบที่เสนอซึ่งถูกอ้างเป็นความสำเร็จของโครงการ ยังไม่เคยได้รับการทดสอบในภูมิภาคแม่น้ำโขง ผู้ชำนาญการในภูมิภาคกลัวว่ามาตรการเหล่านี้ จะไม่สามารถบรรเทาผลกระทบจากความสูญเสียที่เกิดขึ้นกับฮูสะโฮงและการทำประมงได้อย่างเพียงพอ การศึกษาซึ่งทางผู้พัฒนาโครงการไม่เคยเปิดเผยรายละเอียดต่อสาธารณะ ไม่ครอบคลุมความหลากหลายของสายพันธุ์ปลาในพื้นที่ ซึ่งแต่ละสายพันธุ์จะมีลักษณะที่โดดเด่นและมีรูปแบบการอพยพของตนเอง หากไม่มีข้อมูลพื้นฐานมากเพียงพอเกี่ยวกับสายพันธุ์ปลาที่ว่ายผ่านร่องน้ำบริเวณน้ำตกคอนพะเพ็งขึ้นไปตอนเหนือ เราจะไม่สามารถพยากรณ์ถึงผลกระทบที่แท้จริงของเขื่อนดอนสะโฮงที่จะมีต่อประเทศลาวและภูมิภาคได้ นอกจากนั้น ผู้พัฒนาโครงการยังไม่ให้ข้อมูลที่จำแนกว่ามาตรการบรรเทาผลกระทบจะมีเป้าหมายต่อปลาสายพันธุ์ใด และการออกแบบร่องน้ำจะช่วยลดผลกระทบต่อสายพันธุ์ปลาอพยพแต่ละชนิดอย่างไร การตัดสินใจเกี่ยวกับการออกแบบและการเดินเครื่องเขื่อนดอนสะโฮงที่เป็นอยู่ จึงตั้งอยู่บนสมมติฐานที่เอาอนาคตของแม่น้ำโขงและประชาชนไปเสี่ยงพนัน

เป็นความเสี่ยงที่สูงมากเกินไปสำหรับการพนันเช่นนี้

ในจดหมายที่ส่งถึงนายกรัฐมนตรีของประเทศในแม่น้ำโขงเมื่อวันที่ 10 กันยายน 2557 พันธมิตรเพื่อปกป้องแม่น้ำโขงแสดงข้อกังวลต่อความชอบธรรมของกระบวนการปรึกษาหารือล่วงหน้าของเขื่อนดอนสะโฮง เราได้ย้ำว่าไม่ควรจัดให้มีการปรึกษาหารือสำหรับโครงการใด ๆ รวมทั้งเขื่อนดอนสะโฮง กรณีที่ยังไม่มีการแก้ไขข้อบกพร่องในกระบวนการปรึกษาหารือล่วงหน้าที่ค้นพบระหว่างการประเมินโครงการเขื่อนไซยะบุรี และจนกว่าจะมีการศึกษาผลกระทบอย่างเพียงพอและหาทางแก้ปัญหา รวมทั้งในพื้นที่สามเหลี่ยมปากแม่น้ำโขง และต้องมีการเปิดเผยข้อมูลของรายงานดังกล่าวต่อสาธารณะเสียก่อน ในจดหมายฉบับเดียวกัน พันธมิตรเพื่อปกป้องแม่น้ำโขงมีข้อเสนอแนะให้กำหนดหลักเกณฑ์ขั้นต่ำตามมาตรฐานระหว่างประเทศ เพื่อช่วยให้มีกระบวนการปรึกษาหารือที่มีส่วนร่วมและโปร่งใส รวมทั้งจำเป็นต้องทำให้เกิดการปรึกษาหารืออย่างจริงจังก่อนจะมีการตัดสินใจเดินหน้าโครงการ และต้องประกันให้กระบวนการและมาตรฐานของการปรึกษาหารือมีลักษณะแบบเดียวกันตลอดทั่วทั้งภูมิภาค เพื่อให้ทุกประเทศสามารถแสดงข้อกังวล ให้มีการบันทึกข้อมูลเหล่านี้และมีการเข้าร่วมอย่างเท่าเทียม ในตอนนี้เป็นที่ชัดเจนว่ากระบวนการปรึกษาหารือระดับประเทศที่กำลังจัดทำในกัมพูชาและไทย ยังไม่เป็นไปตามข้อกำหนดพื้นฐานเหล่านี้

กระบวนการปรึกษาหารือล่วงหน้าของเขื่อนดอนสะโฮงจะต้องไม่ถูกใช้เพื่อสร้างความชอบธรรมให้กับการปฏิบัติตามข้อกำหนดในความตกลงแม่น้ำโขง พ.ศ. 2538 ของประเทศลาว หากกระบวนการนี้ควรสะท้อนถึงพันธกิจที่มีต่อการตัดสินใจระดับภูมิภาคอย่างสุจริตใจ และสอดคล้องกับเจตนารมณ์ของความตกลงแม่น้ำโขง การตัดสินใจที่เกี่ยวกับการพัฒนาแม่น้ำโขงสายหลัก ต้องตั้งอยู่บนพื้นฐานความเห็นชอบของประเทศสมาชิกคณะกรรมาธิการแม่น้ำโขงทั้งสี่แห่ง และที่สำคัญต้องเป็นที่ยอมรับของประชาชนหลายล้านคนในภูมิภาคซึ่งต้องพึ่งพาแม่น้ำโขง ต้องพึ่งพาความหลากหลายทางชีวภาพและทรัพยากรของแม่น้ำ

แม่น้ำโขงเป็นระบบนิเวศที่มีความสำคัญระดับโลก ช่วยหล่อเลี้ยงชีวิตและความเป็นอยู่ของประชาชนในทั้งสี่ประเทศ โดยความอุดมสมบูรณ์ด้านประมงของพื้นที่นี้มีความสำคัญต่อแม่น้ำโขงและประชาชนในพื้นที่ ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากเขื่อนดอนสะโฮงที่มีต่อการอพยพของปลาและผลิตภาพทางการประมง เป็นความเสี่ยงต่อความมั่นคงด้านอาหารที่ไม่อาจยอมรับได้ เสี่ยงต่อชีวิต ความเป็นอยู่และสุขภาพของประชาชนหลายล้านคน นอกจากนั้น การขาดความร่วมมือในภูมิภาคและต้นทุนที่ไม่เท่าเทียมกันของประเทศในลุ่มน้ำโขง เสี่ยงจะกระทบต่อเสถียรภาพด้านเศรษฐกิจและการเมืองในภูมิภาค จำเป็นต้องใช้แนวทางป้องกันไว้ก่อน เพื่อช่วยให้คนในรุ่นปัจจุบันและคนรุ่นต่อไปที่ต้องพึ่งพาแม่น้ำโขง สามารถดำรงชีพอยู่ได้ บรรดาผู้นำในภูมิภาคต้องพยายามมุ่งหน้าไปสู่การวางแผนด้านพลังงานที่ดีขึ้นและมีทางเลือกด้านพลังงานที่ยั่งยืนมากขึ้น ทั้งนี้เพื่อประกันอนาคตของแม่น้ำโขง

ความเสี่ยงที่เกิดจากเขื่อนดอนสะโฮงเป็นสิ่งที่ไม่อาจหลีกเลี่ยงได้ เราจึงเรียกร้องให้รัฐบาลลาวยกเลิกโครงการเขื่อนดอนสะโฮงโดยทันที และให้รัฐบาลกัมพูชา ไทย และเวียดนามดำเนินมาตรการที่จำเป็นเพื่อแสดงความรับผิดชอบของตนในการคุ้มครองแม่น้ำโขงและประชาชนในพื้นที่ ผู้นำในแม่น้ำโขงต้องร่วมมือกันทำงานและดำเนินการโดยทันทีเพื่อปรับปรุงความร่วมมือในภูมิภาค และประกันให้เกิดการคุ้มครองทรัพยากรที่สำคัญภายในแม่น้ำโขงในระยะยาว

พันธมิตรเพื่อปกป้องแม่น้ำโขงเป็นเครือข่ายองค์กรพัฒนาเอกชน ประชาชนในพื้นที่ นักวิชาการ ผู้สื่อข่าว ศิลปิน และบุคคลทั่วไปซึ่งอยู่ในประเทศในแม่น้ำโขงและนานาชาติ มีการทำงานเพื่อให้แม่น้ำโขงไหลอย่างเสรีเพื่อคนรุ่นปัจจุบันและอนาคต สำหรับข้อมูลเพิ่มเติมโปรดดู: www.savethemekong.org

12 ธันวาคม 2557

NO COMMENTS

Leave a Reply